Posted by Martijn

It is odd to worry about changing meaning when nobody seems to know what the meaning is.

PLAIN2013 werd geopend door een verhaal van Professor Joe Kimble. Kimble is schrijver van een aantal boeken over plain language. Daarnaast is hij verbonden aan de Thomas Cooley Law School in Michigan. Kimble heeft wereldwijd zijn sporen verdiend als voorvechter van plain language.

Tien jaar lang werkte Kimble samen met een commissie van vooraanstaande rechters aan het herschrijven van de U.S. Federal Court Rules. Belangrijk werk, want alle rechters in de USA gebruiken deze regels tijdens de rechtspraak. Uiteindelijk werden de nieuwe regels geaccepteerd door de Standing Committee, de Judicial Conference, het Supreme Court en – uiteindelijk – het Congress.

Het resultaat mocht er zijn. Een paar cijfers.

  •  De oude regels bevatten 45.500 woorden. De nieuwe regels slechts 39.280. Dat is 14% minder.
  • De oude regels hadden 359 tussenkoppen. De nieuwe 757.
  • In de nieuwe regels staat 500 keer minder het overbodige en onduidelijke hulpwerkwoord ‘shall’.

De voorbeelden die Kimble liet zien, waren af en toe behoorlijk hilarisch. Niet voor niets had hij zijn verhaal de titel ‘Wild en Crazy Tales from a Decade of Drafting U.S. Federal Court Rules’ gegeven.

Zo liet hij zien hoe er talloze e-mails werden geschreven over de discussie over een enkel woord. Lachwekkend hoe de hooggeachte rechters zich druk maakten over of er ‘tried’ in een tekst kwam te staan of ‘attempted’. Woorden met exact dezelfde betekenis. Maar zoals Kimble zei: ‘You have to pick your battles’. Liever een woord als ‘attempted’ laten staan en de totale structuur van een tekst veranderen, dan eindeloos blijven discussiëren.

Behalve dat zijn verhaal vermakelijk was, onderschrijft zijn verhaal ook wat ik in de praktijk dagelijks tegenkom. Uit het verhaal van Kimble zijn drie lessen te trekken.

De meeste juristen kunnen niet schrijven

Ik aarzel als ik dit opschrijf. Ik werk veel samen met juristen. Toch zit er wel een kern van waarheid in. Natuurlijk zijn er uitzonderingen, maar de meeste juristen zijn geen schrijvers. Ze vinden het lastig om een tekst in eenvoudige taal te schrijven. Zoals een rechter van het Supreme Court tegen Kimble zei: ‘Maar je hebt werkelijk alle zinnen in de Rules herschreven!’ ‘Precies,’ zei Kimble. ‘En dat zegt genoeg.’

Kun je het juristen kwalijk nemen dat ze niet kunnen schrijven? Nee, ze zijn nooit geselecteerd op schrijfvaardigheid. Het enige wat je een jurist kwalijk kunt nemen, is de mogelijke weerstand tegen het vereenvoudiging van juridische documenten.

De meeste juridische teksten zijn vaag

Kimble: ‘Juristen zeggen regelmatig dat ze juist heel duidelijk zijn, maar het is vaak een schijnbare duidelijkheid.’ Hij gaf hiervan talloze voorbeelden. Eén ervan wil ik je niet onthouden. Daarvoor citeer een stuk uit de oude regels.

801 (a). Statement.A statement is (1) an oral or written assertion or (2) nonverbal conduct of a person, if it is intended by the person as an assertion.

De discussie hierbij ging over de verwijzing van het laatste zinsdeel (vanaf ‘if’). Door de opsomming lijkt dit alleen te verwijzen naar het tweede deel van de opsomming. Bij het herschrijven van dit onderdeel ontspon zich echter een hele discussie. Moest het zinsdeel ook verwijzen naar het eerste deel van de opsomming? Het werd echter nooit duidelijk.

Zoals een van de rechters in een e-mail aan Kimble schreef: ‘It is odd to worry about changing meaning when nobody seems to know what the meaning is.’

Deze rechter sloeg de spijker op zijn kop. Want pas als je teksten gaat herschrijven, ontdek je werkelijk wat ze betekenen. En zie je de ambiguïteit.

Bij het schrijven van juridische teksten moet de tekstschrijver leidend zijn

De ervaring van Kimble leerde hem dat het startpunt altijd de schrijver moet zijn. Zo is hij ook bij dit monsterproject van start gegaan. Alleen op deze manier kom je vooruit. Zijn advies: herschrijf de tekst en laat de juristen dit becommentariëren. En alleen als ze heel sterke argumenten hebben om iets te veranderen, verander je de tekst.

Kimble heeft het gelijk aan zijn zijde. Het effect van de herschrijvingen was bijzonder. Iedereen was er tevreden over. En na het herschrijven van die 45.500 woorden, bracht het Supreme Court nog maar vier kleine wijzigingen  aan. Een hele prestatie!

 

How are you, sir?

Het geven van een workshop op een conferentie over Plain Language in Canada kent voor mij eigenlijk maar één uitdaging, het onderwerp zelf: de taal. Als specialist in de Nederlandse taal spreek ik eigenlijk nooit over dit onderwerp in het Engels. Mijn Engels is misschien niet eens zo slecht, maar het moet wel nodig worden afgestoft.

Dat is dan ook de reden dat ik zodra ik op Schiphol aankwam, besloot om direct over te schakelen naar het Engels. De medewerkers van de luchthaven maakten me dat makkelijk, want iedereen sprak mij automatisch in het Engels aan. Dat is het voordeel als je er niet zo Hollands uitziet. Helaas beperkten de gesprekken zich tot de begeleidende praatjes over de aangekochte goederen (wat snoep en een flesje water) en mijn zoektocht naar een pinautomaat.

Ik besloot een Engelstalige roman te kopen om mezelf alvast te voeden met de taal. De keuze bij de boekhandel was niet zo groot. Vooral veel thrillers. Ik koos de nieuwste van John Grisham. Ik zette me direct aan het lezen om de tijd te doden. Jammer genoeg gebruikt Grisham zelden woorden met meer dan drie lettergrepen, dus voor een bijspijkercursus Engels idioom leverde dat niet zoveel op. Voor de grammatica wel.

Helaas waren de medepassagiers die naast mij in het vliegtuig zaten niet zulke babbelaars. Mijn pogingen tot conversatie strandden snel door de enorme behoefte van mijn buurman om te gaan slapen en van mijn buurvrouw om muziek te luisteren. Dus ik moest mijn snelcursus Engels beperken tot de thriller van Grisham. Op de kaft stond met knetterende letters: ‘No one does it better than Grisham’ –  Telegraph.

Vanuit plain language-perspectief bekeken natuurlijk een bijzonder interessante uitspraak. Want wát doet niemand beter dan Grisham? Voor mij bleef dat volstrekt onduidelijk. Ik kon me in ieder geval niet voorstellen dat de Telegraph het hier over schrijven had…

Maar goed, na negen uur ingeklemd te hebben gezeten tussen de zwijgzame man met hoed en baard (waarom houd je negen uur een hoed op in een vliegtuig?) en de in zichzelf gekeerde Canadese mevrouw die volgens het douaneformulier Van der Kop heette, was ik wel klaar met Grisham.

 

Buiten de luchthaven zocht ik een taxi die me naar mijn hotel kon brengen. Mijn keuze viel uiteindelijk op een kermitgroene Prius. De taxichauffeur droeg een tulband in bijpassende kleur. Nadat ik was ingestapt, vroeg de chauffeur: ‘How are you, sir?’

Blij met deze opening begon ik uitgebreid te vertellen over mijn reis, mijn sluimerende jetlag en het doel van mijn reis. Eindelijk kon ik Engels praten! En die kans greep ik met beide handen aan. Maar tegen de tijd dat er ongeveer 15 dollars op de teller van de taxi stond, begon ik me te storen aan de zwijgzame houding van mijn chauffeur. Ik voerde een monoloog waarin ik mijn uiterste best deed om correct Engels te spreken, maar deze man had niet eens het fatsoen om te antwoorden. Zelfs niet toen ik hem vroeg of de gigantische hoeveelheid onroerend goed die ik onderweg te koop zag staan direct een gevolg van de financiële crisis was. En of deze crisis Canada ook raakte. Een mager knikje was mijn deel.

Ik besloot mijn poging tot een gesprek te staken. Wat een eikel!

Pas toen hij mij (na nog eens 15 dollar) afleverde bij het hotel en mij in gebrekkig Engels (vele malen gebrekkiger dan het mijne) gedag zei, begreep ik waar zijn stuurse houding vandaan kwam. De beste man had geen bal begrepen van wat ik vertelde! Zelfs mijn houtje-touwtje Engelse chitchat ging zijn tulband te boven. Uit schaamte voor dit te late inzicht, gaf ik hem een overdreven ruime fooi.

Dit geeft maar weer eens aan hoe belangrijk plain language is. Want ook deze taxichauffeur moet zijn belastingformulieren invullen, de verzekeringen die hij koopt begrijpen en de informatie van de overheid snappen. Terwijl ik vermoed dat hij zelfs de nieuwste van John Grisham niet kan lezen.

 

Met dit inzicht stapte ik het hotel binnen. Goed  te beseffen dat er wereldwijd mensen zijn die zich bezig houden met  het promoten van plain language.

Tagged

Heel Amsterdam en Rotterdam laaggeletterd

Soms dienen onderwerpen zich op het juiste moment aan.

Terwijl ik bezig was met het maken van mijn presentatie voor de plain language-conferentie, dacht ik na over een mooie opening. Ik kwam vooralsnog niet verder dan het leggen van een verband tussen Vancouver en  Coevorden.

De link loopt via de stichter van Vancouver, de Engelse kapitein Vancouver, wiens roots lagen bij de familie Van Coevorden uit de gelijknamige plaats.

Ik was hier niet helemaal tevreden over. Vond het een beetje vergezocht. Maar… toen stond er ineens een bericht in de Volkskrant dat mijn probleem oploste: ‘Nederlanders zijn slim, maar kloof groeit’.

In dit bericht bleek dat uit het onderzoek Programme for the International Assessment of Adult Competencies Nederland goed scoort op taalvaardigheid. Nederland staat op de derde plaats (achter Japen en Finland).

‘De resultaten zijn om trots op te zijn,’ zegt Jet Bussemaker. En dat is natuurlijk ook zo.

Maar het glas van Bussemaker is wel erg halfvol. Ze legt de nadruk namelijk vooral op de vergelijking van ons land met het buitenland.

Als je echter naar het onderzoek kijkt, vallen er twee zaken op.

1. Het taalniveau van middelbaaropgeleiden daalt, dat van hoogopgeleiden stijgt.

2. Het aantal laaggeletterden neemt toe.

Vooral dat tweede punt is zorgwekkend. Op dit moment is 12 procent van de Nederlanders laaggeletterd. Even iets om bij stil te staan. Dat zijn 1,3 miljoen mensen!  Dat zijn ongeveer alle inwoners van Amsterdam en Rotterdam bij elkaar.

Het gaat hierbij om autochtone Nederlanders met een middelbare opleiding. Dit betekent overigens niet dat deze mensen niet kunnen lezen, maar dat ze moeite hebben met teksten van bijvoorbeeld de overheid, verzekeraars en ziekenhuizen.

Bij het lezen van de inleiding van het artikel schrok ik eerst. Er stond: ‘In de disciplines taalvaardigheid en probleemoplossend vermogen staat Nederland op de derde plaats van de wereldranglijst.’

Ik dacht: ‘Waarom investeer ik in eenvoudige taal als we het zo goed doen ten opzichte van het buitenland?’ Maar daarna kwam de bevestiging van wat ik eigenlijk al wist: eenvoudige taal is hard nodig! Juist voor die 1,3 mensen die lezen moeilijk vinden. En ik durf te beweren dat de groep die behoefte heeft aan eenvoudige teksten nog vele malen groter is.

Want wie wil nu een moeilijke tekst over zijn pensioen lezen? Of over zijn verzekeringen? Niemand. Iedereen is blij als hij in 10 seconden begrijpt wat de boodschap is.

Ik had de opening voor mijn presentatie gevonden.

Filmen

De laatste tijd ben ik meer met films bezig dan met tekst of tekeningen.

Vandaag in onze filmstudio in Ede weer een film opgenomen met twee schilders. Zij acteerden in drie instructiefilms die we hebben geschoten voor een pensioenfonds.

Afgelopen week heb ik ook nog voor 100 mensen een proeverij verzorgd over films maken. Daarin heb ik een commercial van Carglass geanalyseerd. Grappig om te zien hoe mensen die een hekel hebben aan een commercial er toch bewondering voor kunnen krijgen als ze zien hoe het technisch in elkaar steekt.

 

 

Alles ‘vine’ with me…

Soms is het heerlijk om even te knutselen met wat Apps. Ik was hem bijna vergeten, maar zag ineens Vine weer.

Blijft leuk om te gebruiken.

Fotobewerking

‘De Zweedse fotograaf Paul Hansen,winnaar van de World Press Photo dit jaar, wordt ervan beschuldigd dat zijn foto van een begrafenis in Gaza uit een samengesteld beeld zou bestaan.’

Dit bericht las ik vandaag. Interessant, omdat ik voor het blad MAW de World Press Photo-directeur Michiel Munneke heb geïnterviewd. Ik stelde hem daarin de vraag wat hij van fotomanipulatie vond. Hij zei toen het volgende:

“Fotobewerking is er altijd geweest en binnen de journalistieke context is er niets veranderd. Het komt erop neer dat je inhoudelijk aan een beeld niks mag veranderen. Maar dat is ook een kwestie van interpretatie. Het is moeilijk om daar strikte afspraken over te maken en die zijn er ook niet. Wat ik in de hele discussie interessant vind, is dat we één vorm van fotomanipulatie juist heel makkelijk accepteren. En zelfs waarderen. Dat is namelijk het omzetten van kleurbeeld naar zwart-wit. Mensen ervaren zwart-witbeelden als authentiek, als wáár. Maar er is geen grotere manipulatie denkbaar dan zwart-wit. Niemand ziet de wereld zwart-wit. Kennelijk heeft iedereen deze manipulatie geaccepteerd. Maar als je in een kleurenfoto meer contrast aanbrengt om het geheel wat dramatischer te maken, dan wordt dat – afhankelijk van de mate waarin je dat doet – onderwerp van discussie.”

Nu – in het licht van de ophef rondom de winnaar van 2013, ben ik benieuwd naar het standpunt van Munneke. Hansen, de fotograaf, wordt verweten de zaak te hebben belazerd en drie beelden over elkaar gemonteerd te hebben. Vooralsnog vertrouwt Munneke de fotograaf. Wel laat World Press Photo onderzoek naar de foto doen.

 

Tagged , , ,

Vergeten tekeningen

Soms kom je iets tegen uit onverwachte hoek. Na een vakantie in Spanje liet mijn vader me deze tekeningen zien. Ik heb ze gemaakt toen ik op de middelbare school zat. En ik was ze volkomen vergeten. Een aangename verrassing…

 

IMG_1239 IMG_1240 IMG_1241

Makkelijk fileren

ewbank.JPG

Tjonge, wat heb ik mij gestoord aan het gedoe rondom het koningslied. Waarom zo’n ophef over een liedje?

Nu ben ik ook een echte taalfreak (moet ook wel als Neerlandicus), maar om een tekst zo te fileren als Wim Daniëls deed bij Pauw en Witteman, gaat zelfs mij te ver. Vooral omdat het eerder een onemanshow van de taalexpert was. Een show die bovendien vooral leek te draaien om het etaleren van zijn eigen scherpzinnigheid en humor. Om het op zijn hand krijgen van de lachers…

Toegegeven: Daniëls had af en toe een rake opmerking. En toegegeven: de tekst rammelde ook behoorlijk. Maar om zo uit te halen, met in zijn slipstream al die duizenden Nederlanders die hun stront over Ewbank uitstortte, dat gaat mij te ver.

Daarnaast is het ook te makkelijk om door middel van close reading een tekst te fileren. Als je maar kritisch genoeg kijkt, kun je elke tekst affakkelen. Om de proef op de som te nemen, heb ik de site van Daniëls zelf eens onder de loep genomen. Niet om hem af te fikken, maar om te laten zien dat geen enkele tekst perfect is.

Tagged , , , ,

Perspectief

Alles wordt bepaald door het perspectief van waaruit je het bekijkt. Dit lijkt een eerste zin van een filosofisch betoog, maar dat is het niet. Het gaat over mijn dochtertje van 8. Zij zat vanavond na het eten, terwijl ik mijn zoon voorbereidde op de entreetoets, naast mij te tekenen. Zoals kinderen dat doen, met de tong uit de mond, ver over het papier gebogen.

Na enkele zuchten en wat gekreun, keek ik waar ze mee bezig was. Ze had met viltstift in mooie letters haar naam geschreven. Ok, ze was een letter van haar naam vergeten, er stond ‘Verle’ in plaats van ‘Veerle’, maar dat was niet de bron van haar onvrede. Haar frustratie kwam voort uit het mislukken van het perspectief. De letters wilde ze diepte geven, maar dat lukte niet.

Wat is het heerlijk om een kind dat uit zichzelf deze ontdekkingsreis aangaat, iets te kunnen leren. Ik legde uit hoe perspectief werkt. Hoe je een punt aan de horizon pakt en eigenlijk alle lijnen naar dat ene punt trekt. Hoe je werkt met een schaduw en een slagschaduw. Op het moment dat ik begon uit te leggen hoe de herkomst van het licht de plaatsing van de schaduwen bepaalde, was ze al weer bezig met de iPad om een spelletje te gaan spelen. Soms ga je iets te lang door.

Toch bleek ze wel geluisterd te hebben. Een half uur nadat ze naar bed was gegaan, stond ze weer in de woonkamer met een tekening in de hand. Haar naam (met extra e) in keurig perspectief en met slagschaduwen.

Het maakt je dag in één klap goed als je zoiets kleins ziet landen bij een kind…

Hoe maak ik een Whiteboard Animation?

Je start een filmpje op YouTube. Je ziet een wit scherm. Dan verschijnt er een hand met een stift in beeld. Deze hand begint te tekenen. Terwijl er allerlei tekeningen en geschreven teksten ontstaan, vertelt een stem het verhaal dat erbij hoort. Whiteboard Animation: het is een aantrekkelijke manier om een verhaal te vertellen.

still2

Sinds kort maak ik whiteboard animations. En eerlijk is eerlijk: het is geweldig om ze te maken! Maar ook ontzettend lastig … Vooral omdat je een verhaal in een korte tijd moet vertellen. Wil je zelf een verhaal vertellen in een animatie? Ik geef je enkele tips.

 1. Maak eerst het verhaal dat je wilt vertellen

Zorg dat je het verhaal kunt vertellen binnen enkele minuten. Probeer het verhaal niet langer dan 5 minuten te maken.

 2. Spreek het verhaal in

In het begin maakte ik de fout om eerst de tekeningen te maken en daarna pas het verhaal te vertellen. Dat is niet handig. Zorg daarom dat je eerst het verhaal hebt ingesproken. Later maak je de tekeningen erbij.

3. Schets tekeningen die elk onderdeel van het verhaal illustreren

Elke tekening moet tussen de 3 en 15 seconden van het verhaal onderstrepen. heb je een verhaal van 3 minuten? Dan heb je minimaal 12 tekeningen nodig. Minimaal …

 4. Maak een overzicht van de totale tekening

Heb je alle tekeningen geschetst? Zorg dan dat ze samen een goed plaatje vormen. Dat er een logische lijn inzit voor de kijker.

5. Teken de tekeningen

Gebruik hiervoor een tekenprogramma. Daardoor kun je ze bij andere animaties hergebruiken. Maak de tekeningen niet te complex.

6. Zet de tekeningen in VideoScribe

Dit is prima software om een whiteboard animatie te kunnen opbouwen.

7. Zorg voor de juiste timings

Zorg voor genoeg rust voor de kijker. Maar houd wel de vaart erin! Tien seconden om een tekening op te bouwen, is al behoorlijk lang.

8. Exporteer het VideoScribe-bestand naar een videobewerkingsprogramma

Monteer nu het geluid eronder. Soms is het goed om muziek op een geluidsspoor te zetten. Zorg alleen wel dat je goed verstaanbaar blijft.

9. Laat je animatie zien aan verschillende kijkers

Zij kunnen als beste inschatten of de duur van de animatie goed is.

10. Publiceer!

Zet je animatie op YouTube of op een ander videoplatform.

 

Succes!

 

 

Tagged , , , ,